Binnenland

Vlaanderen, Duitsland en Nederland samen in de running voor Einstein Telescoop

Vlaanderen (met een stukje Limburg), Duitsland en Nederland leggen al hun troeven op tafel om Einstein Telescoop naar het drielandenpunt te halen. Over twee jaar beslist Europa over de locatie van de Einstein Telescoop, een observatorium om het universum te bestuderen door middel van zwaartekrachtgolven.

Gisteren brachten sommige media dit nieuws alsof het een uniek Limburgse aangelegenheid betrof, maar alle trotsheid van ons Limburggevoel ten spijt, het is een Vlaams-Duits-Nederlands project. Het drielandenpunt tussen België, Nederland en Duitsland ligt in de weegschaal met Sardinië. Door alvast een onderzoeksfaciliteit voor zwaartekracht-astronomie uit te bouwen, hopen de lage landen hun kandidatuur kracht bij te zetten. Mogelijk bestuderen natuurkundigen het universum dus vanaf 2030 vanuit het drielandenpunt, en dus inderdaad ook vanop Limburgs grondgebied.

Tunnelcomplex

Een consortium van Vlaamse, Duitse en Nederlandse onderzoeksinstellingen heeft concrete plannen om er een reusachtig tunnelcomplex neer te zetten. De bedoeling is dat zes meter dikke buizen van zo’n tien kilometer lang drie meetpunten in Nederland, Vlaanderen en Duitsland met elkaar verbinden. Lasterstralen zullen er via gepolijste spiegels heen en weer gekaatst worden. Aan de hand van heel kleine veranderingen kunnen daarmee zwaartekrachtgolven ontdekt worden.

“De gevoeligheid wordt minstens een factor tien groter dan die van de huidige detectoren. Die observeren nu een paar tientallen kosmische gebeurtenissen per jaar. Met de Einstein Telescoop verwachten we dat aantal op te drijven tot duizend per dag”, zegt Nick Van Remortel van de Universiteit Antwerpen.

Of de Einstein Telescoop effectief op het drielandenpunt zal komen, is echter nog niet zeker. Ook Sardinië is nog in de running. In 2021 zal Europa de knoop definitief doorhakken. Dat zal niet alleen een wetenschappelijke, maar ook een politieke beslissing worden. 

ET Pathfinder

Om het pad te effenen zal het consortium eerst een hypermoderne onderzoeksfaciliteit bouwen in de buurt van Maastricht. Die krijgt de naam ‘ET Pathfinder’ en komt er wél zeker. Donderdag werd een maquette onthuld in het Antwerpse Havenhuis. Dat gebeurde in aanwezigheid van Vlaams minister voor innovatie Philippe Muyters, die er duidelijk zijn ambitie uitsprak om de Einstein Telescoop naar onze regio te halen.

De initiatiefnemers zijn ervan overtuigd dat het drielandenpunt daarvoor alle troeven in handen heeft. In Nederlands Limburg werden al proefboringen uitgevoerd. “De bodemsamenstelling is daar ideaal”, zegt Van Remortel. “Bovendien is het project hier omringd door tientallen universiteiten en kennisinstellingen”, vult Muyters aan.

De ET Pathfinder in Maastricht moet dat ecosysteem nog versterken. “Die infrastructuur moet uitgroeien tot een internationaal centrum voor onderzoek naar zwaartekracht-astronomie, seismische isolatie, meet-en-regelsoftware, cryogene techniek en quantumoptica”, besluit Van Remortel.