Buitenland

Poetin legt pers aan banden in aanloop naar verkiezingen

In september kiest Rusland een nieuw parlement. De regering in Moskou lijkt al druk bezig met de ‘voorbereidingen’: de pers wordt aan banden gelegd. De enige verslaggevers in Rusland die zich geen zorgen maken, zijn medewerkers van Poetin-gezinde media.

Meduza wordt internationaal gezien als Ruslands betrouwbaarste nieuwssite. Het Kremlin ondernam al vele – mislukte – pogingen om de site in diskrediet te brengen. Maar hoofdredacteur Ivan Kolpakov wist de zaak telkens met succes te redden. Zo liet het Kremlin journalisten ontslaan via druk op de eigenaar. Kolpakov richtte als antwoord een nieuwe site op met hoofdkantoor in buurland Letland. Verstopte de Moskouse politie drugs bij een van Kolpakovs sterredacteuren, dan bracht Kolpakov een protest op gang waar het Kremlin zo van schrok dat de redacteur werd vrijgelaten en de politie de drugsoperatie toegaf.

Geen actieplan

Maar na de nieuwste aanval van de autoriteiten ziet Kolpakov geen ontsnapping meer. “Voor het eerst in de geschiedenis hebben we geen actieplan”, schreef de 37-jarige hoofdredacteur maandag op de site van Meduza, een van de laatst overgebleven Russischtalige media die de macht controleren.

Afgelopen vrijdag bestempelde president Poetins regering Meduza als een buitenlandse maatschappij, wegens inkomsten uit andere landen dan Rusland. Daarmee heeft het Kremlin een journalistiek bolwerk naar het randje van de afgrond geduwd. Het verplicht Meduza om boven alle nieuwsberichten in hoofdletters te vermelden dat het ‘functies van een buitenlands agent uitoefent’. Individuele redacteuren worden onderworpen aan verscherpt financieel toezicht, waarbij de kleinste onzorgvuldigheid kan leiden tot een gevangenisstraf. Het stempel schrikt bovendien adverteerders en gesprekspartners af, zo vreest de redactie.

“Geen enkele mediaorganisatie dat opgezadeld zit met het label buitenlands agent, kan volwaardige journalistiek uitoefenen”, stelt Kolpakov. “Het is glashelder: het doel van de autoriteiten is om Meduza te vermoorden.”

De aanval op de site staat niet op zichzelf. Een halfjaar voor Ruslands parlementsverkiezingen houden ook journalisten op andere redacties hun adem in na een golf van huiszoekingen, arrestaties en strafzaken.

Journalisten van Meduza, radiozender Echo Moskvy en Dozjd, een tv-zender die enkel online uitzendt na verbanning op de kabel, werden dinsdag aangehouden wegens ‘deelname aan een illegale demonstratie’. Ze deden vorige woensdag week in gele pershesjes verslag van een demonstratie, waarbij Russen opriepen tot medische hulp voor de opgesloten oppositieleider Aleksej Navalny.

De politie dringt ook binnen bij kritische publicaties met een klein bereik, zoals bij het studententijdschrift Doxa. Vier redacteuren van het blad hangt drie jaar strafkolonie boven het hoofd, omdat ze studenten in een video wezen op hun demonstratierecht. ‘Aanzetten van minderjarigen tot deelname aan illegale protesten’, zo luidt de aanklacht. De vier redacteuren zitten met enkelbanden in huisarrest in afwachting van de zaak.

Sommige auteurs van explosieve journalistieke publicaties verdwijnen zonder openbaar proces in de gevangenis. Ivan Safronov, oud-onderzoeksjournalist van zakenkrant Kommersant, zit al ruim acht maanden vast op verdenking van hoogverraad. De zaak vindt plaats achter gesloten deuren. Oud-collega’s vermoeden dat Safronov gestraft wordt voor zijn publicaties over ernstige ongelukken in het Russische leger.

De enige verslaggevers in Rusland die zich geen zorgen maken, zijn medewerkers van Poetin-gezinde media.