Limburg

Flipperkasten herleven in jenevermuseum Hasselt

Het Jenevermuseum plaatst de flipperkast terug in de schijnwerpers. Van de eerste eenvoudige spijkertafels tot de heel gesofisticeerde klank- en lichtkasten…alles passeert de revue. En de bezoeker zal zelf de vibes voelen dankzij 10 bespeelbare flipperkasten met ronkende namen als Wizard!, Whirlwind en Pirates of the Caribbean.

In Pinball Mania kom je te weten waar het spel vandaan komt en welke ontwikkeling het plankje met spijkers heeft ondergaan voor het de naam flipperkast mocht dragen. Hoe staat het vandaag met de flipperkast? En wat zijn de verhalen achter deze wondere wereld onder glas? “Dat Amerikanen gek waren van pinball en arcade games is meestal wel geweten. Maar ook in Vlaanderen was flipperen enorm populair. Dit stukje geschiedenis van de Vlaamse cafécultuur, waar jenever ook een onderdeel van is, dreigt vergeten te worden. Tegenwoordig vind je bijna nog enkel flipperkasten bij mensen thuis, vaak in man caves”, knipoogt Davy Jacobs, directeur van het Jenevermuseum. “In de Verenigde Staten bespeelden cafégangers deze machine al sinds de tweede helft van de 19de eeuw, toen weliswaar in een sterk vereenvoudigde vorm. In Europa dook de kast midden jaren 1940 op, na de bevrijding, en vooral na de economische heropleving vanaf eind jaren 1950. De absolute hoogdagen waren ongetwijfeld de jaren 1970 en 1980. De meeste Vlaamse cafés, waar iedereen streed om het behalen van de high score, hadden hun eigen pinball, die net als een goed glas jenever dienstdeed als sociaal bindmiddel.”

Bijzondere flipperkast uit Hasselt


Tijdens de voorbereiding van de expo werd het Jenevermuseum getipt over een bijzondere flipperkast in het rariteitenkabinet van Karina Caelen in de Hasseltse Maastrichterstraat. Uit nader onderzoek bleek dit unieke object Hasselts erfgoed. Het is een mechanisch spijkerspel, of “trekbiljart” in de Vlaamse volksmond, gemaakt in Chicago in 1936 en meegebracht door Amerikaanse soldaten tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Deze soldaten gaven haar een plek in hun stamcafé Cameo, dat hoorde bij de gelijknamige cinema in de Hasseltse Demerstraat. Daar lieten ze het spel na de bevrijding ook weer achter. Nu maakt de speelkast deel uit van de collectie van het Jenevermuseum. Vooral het speelveld en het scorebord zijn een pareltje van grafische vormgeving uit het interbellum.

Al spelend de evolutie van de flipperkasten voelen


Op maar liefst 10 verschillende kasten in de tentoonstelling kan je als bezoeker zelf spelen. Gerard van de Sanden, initiatiefnemer van het Dutch Pinballmuseum selecteerde een aantal iconische kasten uit zijn museumcollectie en is alvast erg enthousiastDe Alice in Wonderland uit 1948 bijvoorbeeld of de Snooks uit 1951. Je kan ook spelen op de Gorgar kast, de eerste pratende flipperkast. Iconisch is zeker de Wizard!, gebaseerd op het legendarisch album Tommy (1969) van The Who en de gelijknamige film uit 1975. Een muzikaal meesterwerk over een doofstom kind dat kon flipperen als de beste. Dit was een trendbreuk want het was de eerste kast ooit met een gelicenseerd thema.

Tegenwoordig zijn veruit de meeste flipperkasten gebaseerd op een film, een superheld, een tv-serie of een muziekband. Uit de jaren 1990 kan je de populaire kast T2 terugvinden, Black Night maar ook de Whirlwind, herkenbaar aan de ventilator op de kop, die de speler de kracht van de wind laat beleven. Het meest recente bespeelbare exemplaar is The Pirates of the Caribbean met zelfs een zinkend piratenschip.

De tentoonstelling is een samenwerking van het Jenevermuseum met het Dutch Pinball Museum (Rotterdam), Eeden.org (Amsterdam) en PXL-MAD School of Arts (Hasselt).