Limburg

Cadeautip: de nieuwe Limburg-Almenak 2021

Theo Van Dael met de Limburg-almenak in de hand. Hij was het die twintig jaar geleden op het idee kwam om hiermee te beginnen. Foto: Jo Ketsman

De Limburg-almenak is een uitgave van de dialectkoepel Veldeke Bels Limburg. Deze scheurkalender staat vol met spreekwoorden, uitdrukkingen, aforismen en versjes uit de talloze dialecten die Belgisch Limburg rijk is. Ondertussen is hij toe aan zijn 20e editie.

De rijke variatie aan Limburgse dialecten vormt een uniek historisch erfgoed. In het jaar 2001 vond de oprichting plaats van Veldeke Bels Limburg. Het was de bedoeling om langs deze weg de dialectverenigingen en -liefhebbers van onze provincie samen te brengen, en om krachtdadiger te kunnen werken aan de bescherming en promotie van onze streektaal.
Theo Van Dael, de toenmalige secretaris, ging onmiddellijk aan de slag om een scheurkalender in het leven te roepen, de Limburg-almenak. Zopas verscheen de versie van 2021, ondertussen al de 20ste editie. 

Levend gesproken erfgoed

Theo voelde meteen aan dat de uitgave van deze kalender een geschikte methode was voor de verspreiding van het Limburgs, ons levend gesproken erfgoed. Op de voorkant van elk blaadje zet hij een spreuk of aforisme. Op de achterkant staan er nog meer, maar ook wel enkele moppen. Zo komt men in aanraking met de rijke klankenrijkdom van de vele Limburgse dialecten, en ontdekt men dat uitdrukkingen en beeldrijke taal verschillen van kerkdorp tot kerkdorp. Al die jaren siert de almenak jaarlijks honderden muren in onze provincie, en is hij een populair nieuwjaarsgeschenk.

Wetter op nen rik


In de Limburg-almenak vindt men ook spreuken uit het Lonerland terug. Als iets een maat voor niets is, zegt men in Alken: “Da’s wetter op nen rik” (Dat is water op een riek). In Sint-Lambrechts-Herk leven de mensen in goede verstandhouding, zodat ze kunnen zeggen: “Ze kowme uiverei-jen wè een haogscheer” (Ze komen met elkaar overeen als een heggenschaar). In Diepenbeek verzuchten ze dat je zulke mensen niet meer vindt met de woorden: “Dei moel höbbe ze vòtgegoeid” (Die gietvorm hebben ze weggegooid). En als iemand een vrouw met kind ten huwelijk neemt, zeggen ze in Vliermaal schamper: “Dië hèt ’n kow met e kalf genome”. Deze laatste uitdrukking wordt ook figuurlijk gebruikt als iemand het zich gemakkelijk maakt.


Wie zich de Limburg-almenak wil aanschaffen, kan best contact opnemen met Theo (0468/026 788 of teevee61@telenet.be). De kalender kost 10 euro. De verzendingskosten voor een of twee exemplaren bedragen 5 euro.