Ander Nieuws

Zwartepieten discussie laait in Nederland (alweer) hoog op

Geen zwarte pieten, maar grijze pieten?

Online draait op volle toeren in Limburg

In een groot aantal gemeentes zullen naast Sinterklaas bij de intocht grijze pieten lopen. Is dit hét compromis tussen voor- en tegenstanders? Daar lijkt het vooralsnog niet op. En in de bibliotheken is men begonnen met de Zwarte Piet-boeken weg te halen.

Kick Out Zwarte Piet is in ieder geval fel tegen, laten ze vandaag weten in een persbericht. De grijze piet is een ‘blackface light’, met vaak dezelfde racistische karikaturen zoals rode lippen en een afropruik, vindt de actiegroep.

‘Laten we niet gaan miepen’

Een grijze piet. In Leeuwarden vinden de critici het nog wel een positieve ontwikkeling, na jarenlang een Zwarte Piet te hebben gehad bij de intocht. Ze vinden het daar in ieder geval een stap in de goede richting. “Zeker als je je realiseert dat er vorig jaar rond deze tijd nog geen enkele beweging was. Toen moest de Piet zwart zijn en blijven”, zegt PAL/GroenLinks-raadslid Femke Molenaar tegen onze collega’s van Omroep Friesland.

Voor de een is het glas halfvol, voor de ander half leeg. De Grijze Piet, dat is ‘m nog niet helemaal, vindt het raadslid. Maar ze zegt ook: “Laten we niet gaan miepen.”

In Breda worstelen ze er nog mee. Het plan: bij de intocht zullen grijze pieten te zien zijn, terwijl scholen gekozen hebben voor roetveegpieten. Het gemengde pietenbeeld zou volgens BN de Stem het gevolg zijn van de mislukte mediation tussen voor- en tegenstanders van Zwarte Piet. Het laatste woord is er in Breda nog niet over gezegd.

Soortgelijke verhalen

In andere steden hoor je soortgelijke verhalen. In Venlo kiezen ze voor een grijze piet omdat op die manier de ‘mythische en onherkenbare persoon’ overeind blijft. In Eindhoven kiezen ze voor een grijze piet omdat ze het daar zien als ‘het ideale midden tussen zwart en wit’. “Eigenlijk kan niemand hier op tegen zijn”, zegt de voorzitter. Toch viel in Arnhem een grijs geschminkte piet niet in goede aarde. Een halfbakken oplossing, vonden ze het daar. Het comité wijzigde vlug de plannen: op 14 november lopen naast de sint daarom toch maar de roetveegpieten.

Er zijn meer gemeentes die de grijze piet overwegen, waaronder Den Helder, Dordrecht, Schoonhoven en Ulvenhout. 

Actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) roept gemeenten op om geen subsidies te verstrekken aan intochtcomités ‘wanneer piet vrij is van elementen van anti-zwart racistische stereotyperingen’. “KOZP zal dit jaar, net als voorgaande jaren, actie blijven voeren op plaatsen waar racistische karikaturen nog steeds onderdeel uitmaken van de intocht.”

Bibliotheken halen Zwarte Piet-boeken weg: ‘meebewegen met maatschappij’

Ondertussen zijn mensen in sommige bibliotheken in Nederland bezig met het weghalen van boeken met de traditionele Zwarte Piet. Dat zegt de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB). Volgens VOB-directeur Anton Kok past dat bij de maatschappelijke ontwikkelingen in Nederland. “Overal groeit het besef dat Zwarte Piet een stereotiepe beeld geeft van een bepaald deel van de bevolking en de bibliotheken bewegen daarin mee”, zegt hij. Kok vindt het normaal dat er af en toe boeken uit de collectie verdwijnen: “Er zijn in de loop van de tijd talrijke boeken weggehaald omdat ze in strijd met de goede zeden waren. Dan denk ik aan de kinderboeken waarin de bevolking van Nederlands-Indië als patjakkers werden weggezet.”

Stilaan evolutie naar andere typen Pieten

Tineke van Ham is bestuurder van de adviesorganisatie voor bibliotheken in Gelderland en Overijssel. Ze sluit zich aan bij de woorden van Kok: “Bibliotheken bewegen mee met dit maatschappelijke gesprek.”

Uit onderzoek blijkt dat iets meer dan de helft van de Nederlanders wil dat Zwarte Piet zwart blijft.

Mensen kunnen voor een boek met Zwarte Piet vanaf nu trouwens nog wel in de bieb terecht. “Ik denk dat niet op grote schaal in één keer Zwarte Piet-boeken verdwenen zullen zijn. Maar je zult meer boeken zien waarin rechtgedaan wordt aan andere typen pieten”, zegt Van Ham.

Vlaanderen

Bij ons is de discussie opvallend minder aanwezig. De Limburgse bibliotheken gaan net als in Nederland de boeken pas echt wegdoen als ze versleten zijn en vervangen door vertelboekjes met moderner uitziende pieten. De Sint komt ook dit jaar naar Vlaanderen, maar kinderen zullen hem niet fysiek kunnen verwelkomen. De aankomst van de Sint zorgt normaal voor volle Antwerpse kaaien en straten. Maar dit jaar moeten kinderen de aankomst op televisie volgen. Omwille van de coronamaatregelen besliste Ketnet dat de aankomst dit jaar geen publiek evenement zal zijn. De stoomboot uit Spanje zal op 14 november in Antwerpen aanmeren en is in de namiddag te volgen op Ketnet.

Sint wordt vrijgesteld van avondklok

Ook in deze coronaperiode zal de Sint cadeautjes brengen. Hij moet zich geen zorgen maken over regels als de avondklok of de quarantaine voor wie uit Spanje komt. Dat hebben de ministers van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (SP.A) hem voor alle duidelijkheid gemeld in een brief.

Online pakjes

Bij de grote speelgoedleveranciers is het intussen ‘alle hens aan dek’. Niet-essentiële winkels zijn nog zeker tot na de komst van de Sint en zijn Pieten gesloten. Ook de goede oude man moet dus alles via bol.com of Dreamland bestellen.

Bpost heeft tweeduizend extra mensen aangenomen om de triage in de verdeelcentra vlotter te laten verlopen. “Tijdens de grootste piek in mei werden er 527.000 pakjes per dag verstuurd. We zitten nu bijna aan de 500.000 en verwachten volgende week het record uit mei te verbreken”, klinkt het bij de pakjesdienst.

Niet moeilijk dat het bij Dreamland twee weken duurt vooraleer er een pakje aankomt. “Wij raden iedereen aan om Click&Collect te gebruiken”, zegt een woordvoerder van Dreamland. Dat is online bestellen en twee dagen later zelf oppikken aan een Dreamland of een Colruyt.

Ook bij bol.com draait de marketingafdeling al weken op volle toeren om de komende feestdagendrukte zoveel mogelijk te spreiden. “Zo hebben we het Grote Speelgoedboek al in oktober verspreid zodat kinderen op tijd aan hun verlanglijstje kunnen beginnen en ouders ook op tijd kunnen bestellen”, geeft men ons mee.