Haspengouw Nieuws

Bachelorproef PXL-student kan streekeigen karakter Haspengouws landschap bewaren

Afgestudeerde PXL-student Arthur Vrancken heeft zijn bachelorproef aan de Nationale Boomgaardenstichting overhandigd. “Het systeem dat hij ontwikkelde zal ons in staat stellen om aan areaalbepaling te doen en de impact te meten van de inspanningen die de overheid doet om de populatie te onderhouden en in stand te houden”, reageert Paul Van Laer opgetogen.

De 21-jarige Vrancken uit Ham heeft een bachelorproef gemaakt over hoogstambomen in Haspengouw. De hoogstammige fruitbomen in weilanden domineren niet langer het streekeigen karakter van het Haspengouwse landschap. In de scriptie ontwikkelde Arthur een systeem om de totale oppervlakte en het exact aantal arealen te bepalen. Daarmee speelt hij in op de nood om het aantal fruitboomstamgaarden in Haspengouw in kaart te brengen. Woordvoerder Paul Van Laer van de Nationale Boomgaardenstichting is vragende partij en klinkt enthousiast. De vzw is bijna 40 jaar geleden ontstaan als reactie op het massaal rooien van hoogstamfruitbomen. “Met deze digitale methode hopen we tegen het einde van dit jaar voor Zuid-Haspengouw het exact aantal hoogstamboomgaarden te kennen. Het zal de overheid in staat stellen om binnen pakweg vijf jaar na te gaan hoe groot de impact is geweest van hun investeringen in het onderhoud van hoogstamfruitbomen. De beleidsmakers zijn zich immers steeds meer bewust van het belang van deze bomen, zowel voor het behoud van het karakter van de streek maar ook omwille van het ecologische aspect. Overheden willen in dialoog met het middenveld de boomgaarden in stand houden en er middelen tegenover plaatsen. Het Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed ontwikkelde het nieuwe beleidsinstrument ‘Onroerenderfgoedrichtplan voor hoogstamboomgaarden in Haspengouw en Voeren’ om de belangenorganisaties en de beheerders te ondersteunen in het behoud van de hoogstamboomgaarden. Een eerste areaalbepaling dringt zich nu op, gekoppeld aan een actieplan om dat onderhoud te doen.”

Handleiding

“Nu blijft het gissen naar de totale oppervlakte”, vervolgt Van Laer. “ Alles begint bij een correcte telling. Daarom is het werk van deze student baanbrekend.” Arthur Vrancken licht zijn bachelorproef toe. Ik heb de methode ontwikkelt vanachter de computer via het voorhanden zijnde kaartenmateriaal. Er is heel wat informatie, zo’n 9-tal verschillende kaarten. Vlaanderen heeft een site geopunt met ingetekende kaarten, er is een bomenwaarderingskaart, enzovoorts. Met het softwareprogramma GIS en met de gemeente Diepenbeek als voorbeeld voor mijn try-out heb ik alle kaarten ‘op elkaar gelegd’ met software GIS en ben ik digitaal beginnen te elimineren wat niet-boomgaard was zoals water, bossen, akkers, … . Ik ben daarna ter plaatse gaan kijken of de methode werkte. Procentueel ben ik aan 74% geraakt dat gekend is als niet-hoogstamboomgaard. De overige 26% kan een gemeenteambtenaar met het digitale GIS en met mijn handleiding vlot in kaart brengen.”

Toekomstmuziek

Arthur ging niet over één nacht ijs. “Toen ik hoorde dat er interesse was in GIS ben ik met Paul komen kennismaken en zijn we doorheen de boomgaard hier gewandeld. Ik wist wel wat hoogstamfruitbomen zijn van de bloesems enzo, maar heel de wereld erachter heb ik nu het voorbije half jaar pas écht leren kennen zoals de vegetatie of de combinatie met koeien op een boomgaardweide… heel mooi om te zien. Maar voor mij gebeurde het meeste werk vanachter de laptop van de school. Later in het ontwikkelingsproces had ik wel een zwaardere computer nodig”, lacht Arthur. “Het vergt digitale handigheid natuurlijk. Ik heb een handleiding geschreven en een stickje gemaakt voor de 12 gemeenten zodat ze die overige 26% kunnen uitklaren. Zij kennen immers hun eigen gemeente het best.”

Voor Paul Van Laer zit er toekomstmuziek in de methode van Arthur. “We gaan hiermee aan de slag voor Zuid-Haspengouw, omdat het Onroerend Erfgoed Richtplan hier zal uitgeprobeerd worden. Maar ik ben ervan overtuigd dat zoiets uitrolbaar is voor gans Vlaanderen. Wie weet stelt de overheid een GIS-specialist aan die al het voorbereidend werk op kaart kan zetten.”

Of dat iets voor Arthur is die zopas is afgestudeerd? “Ik heb zopas een contract getekend bij de stad Hasselt als GIS-deskundige. Maar degene die zoiets kan realiseren staat voor een mooie uitdaging. Dat zou pas chique zijn!”, knipoogt hij.

Paul Van Laer (links) ontvangt maar al te graag de bachelorproef van Arthur. “De aanpak van Arthur kan ons zeker helpen om het karakter van Haspengouw te bewaren”