Haspengouw Nieuws

Is er nog toekomst voor de koeien in Alken en de varkens in Borgloon?

Het overvloedige gebruik van kunstmest in de prei- en aardappelteelt, de verwarming van megaserres voor tomaten en sla, de boeren van onze koeien, de mest van onze varkens, koeien en kippen… . De landbouw is verantwoordelijk voor 9,6 procent van de uitstoot aan broeikasgassen in Vlaanderen. Als de CO²-uitstoot in Vlaanderen écht naar beneden moet, dan kan Zuid-Limburg moeilijk achter blijven.

De grootste uitstoot komt door de veeteelt, omdat runderen bij hun voedselvertering methaan uitstoten. Dat broeikasgas is 29 keer sterker dan CO². Bij de opslag van dierlijke mest en het gebruik ervan op akkers en weiden én het gebruik van kunstmest komt – behalve methaan – ook nog lachgas vrij, een broeikasgas dat 296 keer sterker is dan CO².

Tegen 2030 moet de uitstoot van de landbouw met een kwart naar beneden, ten opzichte van 2005. Voorlopig wordt de boer tot niets verplicht, alle maatregelen om de uitstoot te verminderen zijn vrij­willig. Maar als er in 2025 geen daling van 15 procent gerealiseerd is, moeten volgens het Vlaams Klimaatplan hardere maat­regelen volgen. Wat dat precies betekent, wordt niet gespecificeerd.

De vraag van de komende jaren zal zijn: kan technologie de Vlaamse landbouw redden? Of moeten we onze voedselproductie en ons eetpatroon helemaal omgooien?

Van alles wat we eten, hangt een klimaatprijs. Die is het hoogst bij vlees. Kan de technologie die naar beneden halen?

Het is winter; de tachtig melkkoeien van Karel D’Hooghe staan op stal. In 2004 nam hij het melkveebedrijf van zijn ouders over. Net als veel landbouwers is hij niet doof voor de kritiek op de manier waarop er in Vlaanderen geboerd wordt. “Ik heb het altijd belangrijk gevonden om rekening te houden met het milieu en het klimaat. Je kunt beter vroeg dan laat nadenken hoe je door anders te boeren een kleinere klimaatimpact kunt hebben terwijl het toch economisch rendabel blijft.”

Broeikasgassen verminderen

Tegen 2030 moet de Vlaamse land- en tuinbouw de uitstoot van broeikasgassen met een kwart verminderen. Daarom stapte D’Hooghe in 2019 in het onderzoeksproject Klimrek – een samenwerkingsverband tussen het Instituut voor Landbouw en Visserij (Ilvo), het Innovatiesteunpunt voor land- en tuinbouw en de Vlaams Instelling voor Technologisch ­Onderzoek (Vito). Op basis van een scan berekent een klimaatconsulent hoeveel broeikasgassen het landbouwbedrijf uitstoot. Daarna stelt hij maat­regelen voor om het ­klimaat­vriendelijker te maken, ­rekening houdend met de economische kost. Voor het bedrijf van D’Hooghe kwamen de berekeningen uit op een uitstoot van 0,99 kg CO² per liter melk. Wat kan hij doen?

Veevoeder

“De koe moet eten wat wij niet verteren”, klinkt het devies. De productie van veevoeder weegt zwaar door in de klimaatscan van alle melkvee­bedrijven. D’Hooghe ging al aan de slag om die impact te verminderen. “Ik verbouwde vroeger mais en gras en ik kocht soja omdat de koeien genoeg eiwitten moeten hebben. Maar ecologisch was dat op onze arme zandgrond niet de beste keuze. Ik heb mijn akkerland omgezet in grasland. Gras is een belangrijke bron van ­eiwitten voor melkkoeien en door mij toe te leggen op goed grasmanagement, kan ik in meer dan 60 procent van de eiwitbehoeften van mijn dieren voorzien. Soja heb ik geschrapt. De dieren krijgen behalve gras ook nog maismeel, geplette gerst – een restproduct van de bierbrouwerijen – ­bietenpulp van de suikerindustrie en nat tarwegistconcentraat dat overblijft bij de productie van bio-ethanol. Zo sluit ik de kringlopen.”

D’Hooghe kon dankzij deze ingrepen in 2020 de uitstoot van zijn bedrijf naar 0,86 kilo CO 2 per liter melk verlagen, een daling met 13 procent.

De uitstoot kan nog naar beneden als hij zijn grasland bezaait met vlinderbloemigen zoals grasklaver of luzerne. Die planten halen de stikstof die ze nodig hebben grotendeels zelf uit de lucht, waardoor je geen of veel minder kunstmest nodig hebt. “Ik heb al luzerne ingezaaid, maar grasklaver is moeilijk’, zegt D’Hooghe. ‘Het is een leerproces. Zullen de koeien nog evenveel melk geven en zal die wel van ­dezelfde kwaliteit zijn? Ik ben erg bezig met het klimaat, maar bij elke maatregel denk ik: verhoogt die ook mijn arbeids­gemak, het dierenwelzijn en is het economisch wel rendabel?”

Veel vragen blijven. En wat met de megastallen die worden aangevraagd in Kortessem en Borgloon. Haspengouw Nieuws komt daar later nog op terug.