Limburg, Sint-Truiden

Eén jaar corona: de Truiense Ellen van Tele-Onthaal Limburg getuigt…”Massale stijging van oproepen!”

Door de coronacrisis hebben veel meer mensen nood aan een luisterend oor. Dat blijkt uit de jaarcijfers van Tele-Onthaal. De organisatie kreeg vorig jaar 15 procent meer oproepen dan het jaar voordien, in totaal zo’n 139.000, een record. Een kwart van alle gesprekken ging over de coronacrisis en het belangrijkste gespreksonderwerp is eenzaamheid. Ook steeds meer jonge tieners nemen contact op met de organisatie. We spraken hierover met de Truiense Ellen van Tele-Onthaal, maar eerst de cijfers.

Tele-Onthaal ziet het aantal oproepen sinds het begin van de crisis sterk stijgen. De 600 vrijwilligers van de organisatie kregen vorig jaar 15,1 procent meer oproepen (13,9 procent meer telefoongesprekken en 22,8 procent meer chatgesprekken) in vergelijking met het jaar voordien. Nog nooit kreeg Tele-Onthaal zo veel oproepen. Opvallend: als het aantal besmettingen stijgt, dan krijgt Tele-Onthaal opvallend meer oproepen; als dat cijfer daalt opvallend minder oproepen.

De rode draad doorheen heel het coronajaar is het feit dat de mensen zich eenzaam voelen. Door het stopzetten van tal van activiteiten hebben sommigen nog nauwelijks contact met anderen. En dat leidt tot heel veel eenzaamheid. Het aantal gesprekken dat over dat thema gaat is vorig jaar met 39,8 procent gestegen, in vergelijking met 2019.  

Vooral alleenstaanden hebben het moeilijk met de maatregelen. Zij die geen uitgebreide vriendenkring hebben, moeten vaak op zichzelf terugvallen. Dat geldt ook bij jongere oproepers. De mentale veerkracht staat zwaar onder druk.  

Vooral 60-plussers hebben nood aan een luisterend oor. 29,4 procent van alle gesprekken die de vrijwilligers van Tele-Onthaal vorig jaar deden, was ouder dan 60. Zij hebben normaal contact met anderen via het verenigingsleven of ze passen op hun kleinkinderen. Toen ze dat tijdens de lockdown niet mochten, viel ook voor hen alles stil.

Stijging met 56,3 procent!

Vorig jaar werden 9.121 gesprekken gevoerd met mensen jonger dan 25, dat is 56,3 procent meer dan in 2019. Tele-Onthaal merkt ook dat de oproepers die hen via de chat contacteren steeds jonger worden. Omdat hun activiteiten wegvielen, hadden ze geen contact meer met hun klasgenoten en vrienden. Een extra chatkanaal werd geopend en dat zat meteen vol.

Ellen uit Sint-Truiden getuigt: “12 maanden om nooit te vergeten!”

We praten met Ellen van Tele-Onthaal Limburg. Zij vertelt: “De voorbije 12 maanden waren om nooit te vergeten: in heel de wereld niet en ook niet bij ons hier op Tele- Onthaal. Als vrijwilligster heb ik sterk ervaren hoe de ‘angst om ziek te worden’ evolueerde naar een ‘angst om het niet vol te houden’. Tijdens de eerste maanden van het corona-jaar waren de gesprekken doorspekt met woorden als ‘ziek’, ‘bang’, ‘coma’, ‘afscheid’. De angst om het virus te krijgen kwam duidelijk tot uiting in een groot deel van de gesprekken.”

Zijn er zo concrete mensen waar je nu aan terugdenkt?

“Zo was er de vrouw die moest gaan werken met het risico besmet te worden en zo ook haar huisgenoten te besmetten. Ik zeg ‘moest’ want zonder werk kon zij haar rekeningen niet betalen. En dan staken de eerste zelfmoordgedachten de kop op… . Op zulke momenten voel je dat je er moet zijn voor die oproeper of nee: niet moet maar wil zijn, je bent blij er te mogen zijn!

Voor mij was het tijdens één van mijn nachtdiensten alsof de wereld op zijn grondvesten daverde: een man, luidop huilend over wat hij op het werk in het woonzorgcentrum had gezien: een vrouwtje op leeftijd zat hand in hand naast haar man die zijn laatste adem uitblies omwille van corona.

Na het overlijden werd het lichaam van die man onmiddellijk ingepakt om besmettingen te voorkomen en bij haar weggehaald. Heel het gesprek en bijhorende emoties speelden dagen in mijn hoofd. En dan komt er een nieuwe dienst en nieuwe gesprekken en moet je dat hoofd leegmaken voor nieuwe en angstige oproepers.”

Hoe ver gaat zo een gesprek bij Tele-Onthaal? Hoe ver ga je mee in de mensen hun verhaal?

“Als Tele-Onthaal vrijwilliger sta je hier midden in met je eigen angsten maar gelukkig ook met een pak nieuwe zinvolle ervaringen die je gesprekken opleveren: ik kon de oproeper proberen te begrijpen – vooral naar hem of haar luisteren – meegaan in zijn verhaal – mee het afscheid van een geliefde beleven en samen zoeken naar haalbare verwerkingsmogelijkheden. Eigenlijk mocht ik een deel zijn van hun verhaal en beleefde ik de pijn soms heel intens. Ik wilde hen vooral aanmoedigen hun emoties te uiten in deze periode van stress en desoriëntatie.

Hoe zwaar wegen die gesprekken voor jou?

“Deze gesprekken wogen zwaarder dan de meeste gesprekken uit mijn 15-jarige dienst bij Tele-Onthaal! Ik kan er ’s nachts vaak van wakker liggen. Maar ik kan ook een ‘klik’ maken als ik aan mijn volgende gesprek moet beginnen. Sommige collega’s zagen de voorbije maanden hun relatie stuklopen. Dan wordt het wel heel heftig!”

En wat geef je de bellers dan mee? Wat kan je doen?

“Hoe moeilijk kan het zijn om hen hoop te geven als ze dagdagelijks met hun partner en kinderen thuis tussen vier muren zitten, anderen alleen maar kunnen contacteren via telefoon of scherm en op die manier werk en gezin moeten combineren. Regelmatig moest ik mensen aansporen om zo weinig mogelijk naar al die onrustwekkende berichten te luisteren. Sommigen dachten dat de wereld op deze manier wel eens kon vergaan.

Stilaan begon ANGST echter te veranderen in HOOP

Ellen van Tele-Onthaal Limburg

Mensen wilden van ons horen wat wij dachten over het vaccin, wat wij als perspectieven zagen, hoelang het nog zou duren (alsof de bevrijding in zicht was) maar hoe reageer je als je zelf zo weinig perspectieven voelt? Zoveel oproepers voelen zich depressief: ze kunnen geen terrasje doen, niet op restaurant gaan, hun vrienden niet ontmoeten, hun kleinkinderen niet knuffelen, niet naar de kapper… Wat zou ik graag op zo’n momenten willen zeggen, “Ik begrijp het, ik wil ook naar de kapper, je bent niet alleen, er zijn er zovelen…”. Maar zo werkt het niet bij Tele-Onthaal: dat ‘sussen’ is ook niet goed.”

Hoe groot was de angst om besmet te worden?

“Er waren inderdaad gesprekken met oproepers die extreem bang zijn, die dagelijks bellen omdat ze denken het virus opgelopen te hebben, al is het maar op een stoel of vuilnisbak. Smetvrees in de hoogste graad!

Eerst was er de ANGST om ziek te worden en te sterven, nadien volgde de HOOP op een vaccin en nu zijn we zover gekomen dat we mensen moeten helpen om VOL TE HOUDEN! We zijn er bijna maar nog niet helemaal.

Ellen van Tele-Onthaal Limburg

Maar er zijn natuurlijk ook de kortere en zeg maar de ‘eenvoudige’ gesprekken. Zo was er onlangs een man die de hele coronatoestand beu was. Zijn tuinman wil niet meer komen en nu moet hij lijdzaam toekijken hoe zijn tuin aan het verloederen is. Na een rustig gesprek zag hij het weer zitten en was opgelucht dat er zulke diensten als Tele-Onthaal bestaan. En wat deed het deugd toen een oproeper me vertelde dat het beter met hem ging sinds hij het durfde toegeven als het eens minder ging. Vrijwilliger zijn bij Tele-Onthaal kan aartsmoeilijk zijn maar toch ook zo boeiend en verrijkend!”